İNTERNETTE HIZLI ˜LET˜Ş˜M
=========================

o Web Sayfalarına Hızlı Erişim

Bunun için internet gösterim programlarımızın (Netscape, Internet Explorer, Opera, Mosaic, Arena, Chimera vs...) ayarlarıyla oynayarak bilgisayarımızdan ve bağlı olduğumuz ağdan en yüksek performansı elde etmek için düzenlemeler yapmalıyız.
İlk olarak Netscape'te RAM ve Disk önbellek ayarları ile oynayabiliriz. RAM'da tutulan web önbelleği ağa bağlı olduğumuz sürece erişmiş olduğumuz verileri bellekte tutmak içindir. Böylece aynı sayfaya yeniden bakmak istediğimizde yüklenmesini beklememiz gerekmez. Ya da bir resim başka başka sayfalarda tekrarlanıyor olabilir (örneğin sayfanın başlığında); bu durumda da ilk resmin benzerleri ağ yerine önbellekten bulunup getirilir. Disk web önbelleği de aynı amaç içindir; ama onun içindekiler bilgisayarı kapatıp açtıktan sonra da Netscape tarafından ulaşılabilir. Bunun yararını Netscape'i her açışımızda ilk olarak yüklenen sayfanın hızlı gelmesi şeklinde görebiliriz.
Yukarıda ne olduğunu tanımladığımız önbellek ayarlarını değiştirmek için Netscape'te ilk önce 'Options' menüsüne tıklarız. Daha sonra, açılan menüde 'Network Preferences' ayarlarını seçip açılan pencerede 'Cache' yazan yere tıklamalıyız. Şimdi karşımıza gelen pencerede 'Memory Cache' ve 'Disk Cache' yazılarını görürüz. Bunlardan ilki ile RAM önbelleğinin, diğeri ile de disk önbelleğinin boyutlarını belirtebiliriz. Bu seçeneklerin yanlarına gireceğimiz en iyi değerlerin ne olması gerektiği doğrusu pek belli değil. Benim önerim RAM önbelleği için, makinanızın sahip olduğu RAM ve SWAP toplamının dörtte birini ayırmanız şeklinde. Örneğin 16MB RAM'a ve tanımlanmış 16MB swap alanına sahipseniz, 8MB'lık bir 'memory cache' tek kullanıcılı bir sistem için iyi bir değerdir. Bu değeri kilobyte cinsinde belirtilen alana yazarak RAM önbelleğin boyutunu belirtmiş oluruz. Yani 8MB için 8192, ya da yuvarlayarak 8000 yazmalıyız.
Yalnız unutmamamız gerekir ki yukarıdaki dörtte-bir oranı tek kullanıcılı sistemler içindir. Eğer okulunuzda, işyerinizde bir makinayı (örneğin Linux çalıştıran bir PC'yi) aynı anda uzaktan (X-appeal, Xwin32 vs. ile) pek çok kişi birden kullanıyorsanız, diğer kullanıcıları da düşünmelisiniz. Örneğin kullandığınız çok kullanıcılı bir Linux makinada 32MB RAM ve 64MB SWAP var, ve ortalama kullanıcı sayısı 10 ise 3MB'lık bir RAM önbelleği idealdir. Bu değeri elde etmek için şu öneriyi kullanabiliriz: Eğer kullanıcı sayısı 2^(n-1) ile 2^(n) arasında ise toplam belleğin 2^(-n-1) ini 'Memory Cache' olarak kullanabiliriz. Buna göre 10 kullanıcı 2^3 ile 2^4 arasındadır. Yani n=2 dir. Öyleyse toplam belleğin (32 + 64 = 96) 2^(-4-1)ini yani 1/32 sini kullanmalıyız. Bu da 96/32 = 3MB eder. Bu formül tek kullanıcı için yine dörtte bir oranını verir.
Çok kullanıcılı sistemlerde Netscape'in önemli oranda CPU zamanı harcadığını da göz önünde tutmalıyız. Dolayısıyla ' nice -n 19 netscape & ' ile çalıştırırsak, Netscape düşük öncelikli olarak çalıştırılacaktır. Verilerin ve sayfaların ağ üzerinden zaten yavaş geliyor olmasından ötürü, bu çalıştırma tarzı bizim Netscape'imizi yavaşlatmaz. Disk önbelleği için de benzer formülle ayırmamız gereken miktarı bulabiliriz. Eğer boş disk alanımızı biliyorsak, onun dörtte birini 'Disk Cache' için ayırabiliriz. Ama doğrusu, 30-40MB'den daha büyük disk-web önbelleğinin pek de bir yararı yoktur. Kısaca söylemek gerekirse, boş disk alanınız 120MB'den fazla ise disk önbellek değeri olarak '30000' kullanmanız yeterlidir. 30000 kilobyte yaklaşık 30MB eder. Unutmamamız gereken, Netscape'in yazılan değeri kilobyte cinsinden gördüğüdür.

İkinci olarak 'proxy' ayarları ile oynayabiliriz. Proxy sunucuları hem güvenlik hem de hızlı internet erişimi için kullanılır. Proxy'nin temelde yaptığı şey sizin az önce önbellek ayarları ile yaptığınızın aynısıdır. Bir proxy, kendisinden istenen veriler önbelleğinde varsa buradan size sunar, yoksa da önce o veriyi arar bulur ve bir yandan önbelleğine yerleştirirken diğer yandan da size gönderir. Bunun yararı şuradadır: Eğer sizin makinanıza tanımlanan proxy sunucusuna ulaşmak, bağlanmak istediğiniz web sayfasına eişmekten daha kısa tutuyorsa, ve istediğiniz sayfa yakın bir zamanda başkaları tarafından da yüklenmişse, bu sayfayı siz daha hızlı yüklersiniz. Size en yakın, yani en çabuk erişebildiğiniz proxy sunucusunu bulabilmek için 'ping' komutunu kullanabilirsiniz. Aşağıdaki listede yer alan proxy adreslerini tek tek 'ping adres' şeklinde deneyerek, içlerinde en kısa ortalama erişim süresine sahip olanı seçmelisiniz. Seçtiğiniz bu adresi Netscape'e ya da Internet Explorer'a girmek için şu adımları takip etmelisiniz: Netscape için önce 'options'tan 'network preferences' menüsüne girmelisiniz. Buradan 'proxies' alt başlığına tıklayarak proxy ayarları penceresini seçmelisiniz. Burada 'manual proxy' seçeneğini etkinleştirmeli ve sonra da yanındaki view seçeneğini tıklamalısınız. Yeni açılan pencerede 'http proxy' için belirtilen yere az önce seçtiğiniz proxy sunucu adresini girmeli ve yanındaki 'port' için ayrılan yere de aşağıdaki listeden seçtiğiniz adrese ait olan 'port' numarasını girmelisiniz. Ayrıca proxy sunucusunun adresini IP olarak girerseniz küçük bir hızlanma daha elde edersiniz (çünkü bilgisayarınız yazdığınız adresin IP olarak ne olduğunu öğrenmek zorunda kalmaz).
Internet Explorer'a proxy tanımı için ise view menüsünde 'options'ı seçmelisiniz. Burada da 'connection' alt başlığından 'connect through a proxy server' adlı seçenek işaretlenir. Daha sonra 'settings'ten Netscape'e benzer şekilde buraya da seçtiğiniz proxy adresini ve port numarasını girmeli ve gördüğünüz bütün 'OK' seçeneklerine tıklamalısınız.

Tablo: Türkiye'deki bazı proxy sunucuları


                                            _______Port_No______
Proxy Sunucu Adresi       Sunucu IP No       http   ftp   gopher
-----------------------   ---------------   ------ ------ ------
proxy-izmir.ttnet.net.tr  212.156.4.35       8080
proxy-ist.ttnet.net.tr    212.156.4.19       8080
proxy.ttnet.net.tr        212.156.4.19       8080
proxy-ankara.ttnet.net.tr 212.156.4.3        8080
proxy1.turnet.net.tr      194.54.36.130      8080
proxy2.turnet.net.tr      194.54.32.133      8080
proxy3.turnet.net.tr      194.54.34.131      8080 
proxy.ispro.net.tr        212.174.120.2      8080
proxy.efes.net.tr         212.174.112.50     8080
proxy.gedik.net           195.244.37.40      8080
gateway.superonline.net   194.242.73.254     8080 
proxy.aidata.net.tr       195.174.93.254     8080 
proxy.aidata.com.tr       195.174.93.254     8080 
proxy.atlas.net.tr        195.174.46.34      8080   8081
proxy.ato.org.tr          195.174.65.6       8080   8080   8080
proxy.beko.net            195.175.15.18      8080 
nova.bnet.net.tr          194.54.63.8        8080 
proxy.bnet.net.tr         194.54.63.8        8080   8080   8080
proxy.doruk.net.tr        195.174.34.100     8080   8080   8080
vs2.marketweb.net.tr      212.45.64.244      8080 
proxy.marketweb.net.tr    212.45.64.244      8080 
lokum.prizma.net.tr       212.33.1.1         8080   8080   8080
proxy.prizma.net.tr       212.33.1.1         8080 
andromeda.raks.net.tr     194.54.48.1        8080 
proxy.raks.net.tr         194.54.48.1        8080 
thicker.raksnet.com.tr    194.54.48.82       8080 
proxy.raksnet.com.tr      194.54.48.82       8080 
ns1.satko.com             193.192.100.100    8080 
proxy.netone.com.tr       193.192.100.100    8080 
proxy.sim.net.tr          195.174.219.10     8080 
proxy.turk.net            212.57.17.4        8080 
proxyusa.dominet.com.tr   195.33.224.228     8080 
proxy02.ada.net.tr        195.112.128.222    8080 
proxy.bir.net.tr          195.174.186.19     8080   8080   8080
proxy.ykb.com             195.33.225.162     8080 
wwwcache.ulak.net.tr      193.140.100.2      1998   1998   1998
anatolia.ege.edu.tr       155.223.2.12       8080   8080   8080
proxy.ege.edu.tr          155.223.2.12       8080   8080   8080
proxy.metu.edu.tr         144.122.199.93     8080   8080   8080
proxyserver.hho.edu.tr    193.255.215.125    8080 
195.64.128.5              195.64.128.5        80 
foreksproxy.foreks.com    195.33.224.35      8080 
cache.utrecht.surf.net    192.87.46.6        8080 

Konu başlığımız hƒlƒ 'web sayfalarına hızlı ulaşım' olduğuna göre bookmarkların (favorites) yararlarına da değinmeliyiz. Dikkat etmişsenız biliyorsunuzdur; çoğu kez aradığımız bilgilerin bulunduğu sayfaya ulaşmak için önce başka başka sayfalardan geçeriz. Bu zaman kaybının suçlusu da gene biziz. Çünkü çoğunlukla 'add to bookmark' tuşuna basmayız. Bu nitelikteki sayfaları bookmark ya da favorites dosyamıza/dizinimize eklememiz gerektiğini sürekli kendimize anımsatmamızda yarar var.
Bunlardan başka, ileri düzey kullanıcılar adres çözümleme işlemini de hızlandırabilirler. Örneğin www.physics.metu.edu.tr adresine bağlanmak istediğinizde önce bir DNS sunucusuna bağlanılarak bu adresin IP numarası öğrenilir. Veri paketlerinde esas olarak kullanılan IP numaralarıdır (yukarıdaki örnek için 144.122.130.1). Bu amaca yönelik iki ayrı çözümü kullanabiliriz. İlk olarak, kullandığımız makina bir UNIX, WinNT ya da Win95 ise bir DNS sunucu programını kurar, ve onu internet adreslerini önbelleklemesi için kullanabiliriz. Bunun nasıl yapılacağı 'Byte' dergisinin Aralık 1997 sayısında anlatılıyor. Bir denemekte fayda var. Diğer bir çözüm ise /etc/hosts ya da /wındows/hosts dosyasını güncellemek. Bu dosyada bazı internet adreslerinin IP adresleri ve nicknameleri tutulur. Dolayısıyla bildiğiniz adres açılımlarını da bu dosyaya ekleyerek 'adres çözümleme' işini girdiğiniz adresler için hızlandırabilirsiniz. Örneğin şu satırı /etc/hosts dosyasına ekleyebilirsiniz:
www.physics.metu.edu.tr 144.122.130.1
ya da şunu:
www.physics.metu.eduçtr 144.122.130.1 newton
Böylece 'lynx newton' demeniz yeterli olacaktır. Kendi /etc/hosts dosyanıza ekleyebileceğiniz sık kullanılan adreslerin bulunduğu güncel bir 'hosts' dosyasını şuradan çekebilirsiniz:
http://www.physics.metu.edu.tr/~filker/hosts-ek
Ya da buna benzer bir dosyayı kendiniz de UNIX çalıştıran bir makinada yapabilirsiniz. Önce, IP numaralarının bulunmasını istediğiniz adresleri bir metin dosyasına alt alta yazın:
#cat > hostlist
www.altavista.digital.com
www.geocities.com
www.yahoo.com
www.metu.edu.tr
^D
#
Ardından da; http://www.physics.metu.edu.tr/~filker/dnsbul adresinde bulunan Unix shell scriptini çekip internete bağlyken çalıştırın: #sh ./dnsbul < hostlist > host-ek
Şimdi elinizde hosts-ek dosyasına benzeyen bir dosya var. Bunu doğrudan /etc/hosts 'a ekleyebilirsiniz:
#cat host-ek >> /etc/hosts

Yukarıdaki çözümlerle yerelleştirme yapmış olduk aslında. Internete ilişkin yaptığımız hemen herşeyin bulunduğumuz makinaya yakın olmasını istiyoruz ki internet trafiğindeki ulaşım sorunumuzu hafifletelim. Bu arada, Türkiye içindeki internet kaynaklarının, web sayfalarının sayısının daha fazla olmasını dilememek de olası değil herhalde.

18 Ocak 2000
3 Aralik 1998
27 Şubat 1998

İlker Fıçıcılar
filker@newton.physics.metu.edu.tr

---

Ana sayfaya donmek icin buraya tiklayin
ICIK CICIK sayfasi icin buraya tiklayin


Ilker Ficicilar
ilkerf@geocities.com

Diger Sayfalarim:


eposta arama motoru         : http://start.at/neredeo
mp3 arama motoru            : http://start.at/mepe
fizik makalesi arama motoru : http://start.at/preprint
nukleer enerji ve Turkiye   : http://nukleer.findhere.com/
cesitli yazilar bilgiler    : http://ilkerf.tripod.com/pratik/
commodore 64 bilgisayarlari : http://ilkerf.tripod.com/cbm.html
nukleer enerji ve Turkiye   : http://ilkerf.tripod.com/nukleer/
nukleer enerji ve Turkiye   : http://www.geocities.com/RainForest/Canopy/7624/